Buổi học thử không phải để xem con có năng khiếu hay không. Đó là lúc bố mẹ quan sát giáo viên và lớp học: người thầy nói chuyện với con thế nào, sửa sai ra sao, con rời phòng học với vẻ mặt gì. Một buổi học thử tốt cho bạn trả lời được ba câu: con có thoải mái không, giáo viên có hiểu trẻ ở lứa tuổi này không, và cách lớp vận hành có hợp với gia đình không.
Bài dưới là danh sách chuẩn bị trước buổi thử, những điều nên nhìn trong lúc học, các câu nên hỏi giáo viên sau buổi, và những dấu hiệu khiến bạn nên tìm thêm lựa chọn khác.
Buổi học thử để làm gì
Nhiều phụ huynh bước vào buổi học thử với tâm lý chờ phán quyết: giáo viên sẽ nói con có tố chất hay không. Thực tế, một buổi học bốn mươi phút với người lạ, phòng lạ, nhạc cụ lạ gần như không nói được gì về khả năng lâu dài của trẻ. Có em ngượng nên im lặng cả buổi rồi một năm sau chơi rất tốt; có em hào hứng buổi đầu rồi chán sau ba tuần.
Thứ buổi học thử nói được nhiều nhất là sự phù hợp. Cách giáo viên chào con, cách họ phản ứng khi con bấm sai, cách họ giữ sự chú ý của trẻ khi con bắt đầu mất tập trung, đều là những thứ sẽ lặp lại mỗi tuần trong nhiều năm. Nếu thấy dễ chịu ở buổi đầu, khả năng cao con sẽ thấy dễ chịu về sau.
Vì vậy hãy coi buổi học thử là buổi bạn phỏng vấn lớp học, không phải buổi lớp học phỏng vấn con. Đi với tâm thế đó, bạn sẽ nhìn được nhiều hơn và con cũng bớt áp lực.
Một lưu ý thực tế: buổi học thử nên do chính giáo viên sẽ dạy con đứng lớp. Ở một số nơi, buổi thử do người giỏi giao tiếp nhất phụ trách, còn khi vào học chính thức con lại học với người khác. Hỏi rõ điều này khi đặt lịch, vì thứ bạn đang đánh giá là người thầy cụ thể, không phải thương hiệu của lớp.
Chuẩn bị cho con trước buổi thử
Vài việc nhỏ trước buổi học giúp con vào lớp nhẹ nhàng và giúp bạn quan sát được đúng hơn.
- Nói trước với con rằng đây là buổi "đi chơi thử với cây đàn", không phải buổi kiểm tra. Tránh câu "cố gắng lên để cô khen".
- Cho con ăn nhẹ, đi vệ sinh trước. Trẻ đói hoặc buồn ngủ sẽ cho một hình ảnh rất khác về chính mình.
- Chọn khung giờ con thường tỉnh táo, tránh ngay sau giờ học căng thẳng ở trường.
- Đến sớm vài phút để con quen phòng, nhìn thấy nhạc cụ trước khi bắt đầu.
- Chuẩn bị sẵn những câu bạn muốn hỏi giáo viên, ghi vào điện thoại để không quên khi đang chú ý tới con.
- Hỏi trước lớp có cho phụ huynh ngồi xem không. Nếu có, ngồi phía sau hoặc bên cạnh, hạn chế can thiệp.
Một điều nên tránh là cho con xem trước quá nhiều video "thần đồng" cùng tuổi. Trẻ có thể kỳ vọng mình phải chơi được như vậy ngay và thất vọng khi buổi đầu chỉ bấm được vài nốt. Kỳ vọng thấp ở buổi đầu là món quà tốt nhất bạn cho con.
Nhìn cách giáo viên làm việc với con
Giáo viên bắt đầu thế nào. Một giáo viên quen dạy trẻ thường dành vài phút làm quen: hỏi tên, hỏi con thích bài hát gì, cho con chạm thử nhạc cụ. Vào thẳng bài tập ngay phút đầu với trẻ nhỏ thường là dấu hiệu họ quen dạy người lớn hơn.
Cách sửa khi con sai. Lắng nghe xem giáo viên nói gì khi con bấm nhầm. Câu sửa tốt chỉ ra việc cần làm ("thử đặt ngón cong lại như ôm quả cam"), không phán xét con ("sai rồi, sao chậm thế"). Giọng điệu bình tĩnh, kiên nhẫn quan trọng hơn mức độ nghiêm.
Ngôn ngữ phù hợp lứa tuổi. Với trẻ năm, sáu tuổi, giáo viên giỏi dùng hình ảnh, câu chuyện, đếm theo kiểu vui. Với trẻ lớn, họ giải thích lý do của từng động tác. Nếu con nghe mà không hiểu, giáo viên có đổi cách nói không.
Cách giữ sự chú ý. Trẻ nhỏ mất tập trung sau mười đến mười lăm phút là bình thường. Quan sát xem giáo viên có đổi hoạt động, cho con đứng dậy vỗ nhịp, hát một đoạn, hay chỉ nhắc con ngồi im.
Con có được chơi nhạc thật không. Dù chỉ vài nốt, buổi đầu nên cho con cảm giác mình vừa chơi được một đoạn nhạc, có thể cùng giáo viên đệm. Cảm giác "mình làm được" là thứ khiến con muốn quay lại.
Giáo viên quan tâm tới tư thế từ đầu. Cách ngồi, chiều cao ghế, vị trí tay là nền móng. Giáo viên chỉnh những thứ này ngay buổi đầu, nhẹ nhàng, cho thấy họ nghĩ tới đường dài.
Nhìn phòng học, nhạc cụ và cách lớp vận hành
Ngoài con người, điều kiện học cũng ảnh hưởng tới việc con có học đều được hay không. Một vòng quan sát nhanh trước và sau buổi học là đủ.
- Phòng học có đủ yên không, có bị tiếng ồn từ phòng bên lọt sang quá nhiều khiến con khó nghe tiếng đàn của mình?
- Nhạc cụ có được lên dây đúng không, phím đàn có kẹt, dây có rè không? Đàn hỏng khiến trẻ tưởng mình chơi sai.
- Ghế, bục kê chân có chỉnh được theo chiều cao trẻ không, hay trẻ phải ngồi với chân treo lơ lửng?
- Lớp có quy định rõ về nghỉ học, học bù, đổi giáo viên, hoàn phí khi dừng giữa chừng không? Những điều này nên có trên giấy.
- Lớp báo tiến độ cho phụ huynh bằng cách nào: sổ liên lạc, tin nhắn sau buổi, buổi gặp định kỳ?
- Có những hoạt động chung như buổi báo cáo, chơi nhóm, để con có cơ hội chơi trước người khác một cách nhẹ nhàng không?
Không lớp nào hoàn hảo ở mọi mục. Hãy xác định trước hai ba mục quan trọng nhất với gia đình, ví dụ gần nhà và có học bù linh hoạt, rồi chấp nhận những điểm chưa lý tưởng khác.
Những câu nên hỏi giáo viên sau buổi thử
Sau buổi học, xin giáo viên vài phút. Những câu dưới đây giúp hiểu cách họ dạy mà không làm cuộc nói chuyện thành buổi chất vấn.
- "Thầy cô thấy con thế nào ở buổi hôm nay?" Nghe xem giáo viên mô tả cụ thể (con giữ nhịp tốt, ngón tay còn cứng) hay chỉ khen chung chung, hoặc vội đưa ra kết luận về năng khiếu.
- "Vài tháng đầu con sẽ học những gì?" Giáo viên có lộ trình rõ thường trả lời được: tư thế, vài bài đơn giản, đọc nốt mức nào.
- "Ở nhà con nên tập bao lâu, bố mẹ hỗ trợ thế nào?" Câu trả lời hợp lý với trẻ mới học thường chỉ là vài phút đến mười lăm phút mỗi ngày, có hướng dẫn cụ thể cho phụ huynh không biết nhạc.
- "Thầy cô làm gì khi con chán, không muốn tập?" Giáo viên có kinh nghiệm sẽ có câu trả lời thực tế, không chỉ là "phải kỷ luật".
- "Lớp có thi cấp độ hay biểu diễn không, có bắt buộc không?" Nên biết trước để con không bị đẩy vào áp lực thi cử khi chưa muốn.
- "Khi nào nên mua đàn, loại nào?" Giáo viên tốt tư vấn theo nhu cầu, không ép mua tại chỗ hay chỉ định một nơi bán duy nhất.
Ghi lại câu trả lời ngay sau buổi. Nếu thử hai ba lớp, bạn sẽ có cơ sở so sánh rõ ràng thay vì chỉ dựa vào cảm giác mơ hồ.
Dấu hiệu nên cân nhắc lại
Giáo viên so sánh con với trẻ khác. Câu như "bạn kia cùng tuổi đã chơi được bài này" ngay từ buổi đầu cho thấy cách dạy dựa vào so bì, điều không tốt cho trẻ ở bất kỳ tuổi nào.
Kết luận vội về năng khiếu. Dù là khen "con có năng khiếu đặc biệt" hay chê "con không hợp nhạc", kết luận sau một buổi đều thiếu cơ sở. Lời khen kiểu này đôi khi đi kèm lời mời đóng khoá dài hạn.
Hứa hẹn kết quả chắc chắn. Cam kết con sẽ thi đỗ cấp độ nào sau bao lâu, hay học nhạc sẽ giúp con học giỏi hơn, là những lời hứa không ai đảm bảo được.
Không cho phụ huynh xem hay hỏi. Có lớp muốn phụ huynh ra ngoài để trẻ tập trung, điều đó bình thường. Nhưng nếu không bao giờ cho xem, không trả lời câu hỏi về cách dạy, bạn sẽ khó biết con đang học gì.
Con ra khỏi phòng với vẻ sợ hãi. Ngượng ngùng là bình thường; sợ, khóc, nhất quyết không quay lại là tín hiệu đáng lắng nghe. Hãy hỏi con nhẹ nhàng chuyện gì đã xảy ra.
Sau buổi thử: hỏi con thế nào
Trên đường về, đừng hỏi ngay "con có thích không", vì trẻ thường trả lời theo điều đoán bố mẹ muốn nghe. Những câu mở giúp con kể thật hơn: "Hôm nay con chơi được gì?", "Lúc nào trong buổi học con thấy vui nhất?", "Có lúc nào con thấy khó không?". Cách con kể, hào hứng hay ngập ngừng, nói nhiều hơn câu trả lời có hay không.
Cho con một hai ngày rồi hỏi lại. Có em ngại ngay sau buổi học nhưng hôm sau lại tự nhắc tới cây đàn, có em hào hứng lúc về rồi quên luôn. Nếu thử nhiều lớp, đừng bắt con chọn ngay giữa các lớp; cứ để con nhắc tới nơi nào nhiều hơn một cách tự nhiên.
Cuối cùng, kết hợp ba nguồn: điều bạn quan sát, điều giáo viên nói, điều con kể. Khi cả ba cùng tích cực, đó là lựa chọn đáng thử vài tháng. Khi chỉ có một nguồn tích cực, nhất là chỉ lời giáo viên, nên thử thêm nơi khác trước khi cam kết dài hạn.
Nếu đã chọn, nên đăng ký một khoá ngắn hoặc theo tháng trước, thay vì đóng phí dài hạn ngay để được ưu đãi. Vài tháng đầu là phần nối dài của buổi học thử: con và giáo viên cần thời gian để hiểu nhau, và gia đình cần thời gian để xem lịch học có thật sự vừa với nhịp sống hằng tuần không.
Câu hỏi thường gặp
Buổi học thử nên kéo dài bao lâu?
Với trẻ nhỏ, khoảng ba mươi đến bốn lăm phút là hợp lý, gần với thời lượng buổi học thật. Buổi quá ngắn chưa đủ để thấy cách giáo viên xử lý khi con mất tập trung; buổi quá dài khiến con mệt và để lại ấn tượng không tốt.
Có nên thử nhiều lớp trước khi chọn không?
Nên thử hai hoặc ba nơi nếu điều kiện cho phép. Có so sánh, bạn mới nhận ra điều gì là bình thường, điều gì là đặc biệt tốt hay đáng lo. Chỉ cần tránh dồn quá nhiều buổi thử trong một tuần khiến con mệt và rối.
Giáo viên nói con chưa sẵn sàng thì sao?
Hỏi cụ thể điều gì cho thấy con chưa sẵn sàng: tập trung, độ dài tay, khả năng đếm. Nếu lý do hợp lý, có thể chờ vài tháng hoặc cho con học lớp cảm thụ âm nhạc trước. Một giáo viên nói thật điều này thường đáng tin hơn người nhận mọi trẻ.
Phụ huynh có nên ngồi trong lớp suốt buổi học thử?
Nếu lớp cho phép, nên ngồi xem buổi thử để quan sát. Hãy ngồi lặng lẽ phía sau, không nhắc bài, không trả lời thay con. Sau vài buổi học chính thức, có thể dần ra ngoài nếu giáo viên thấy con tập trung tốt hơn khi không có bố mẹ.
Học thử có cần trả phí không?
Tuỳ nơi, có lớp miễn phí, có lớp thu phí một buổi. Phí học thử không nói lên chất lượng. Điều cần làm rõ trước là buổi thử có phải buổi học thật với giáo viên sẽ dạy con, hay chỉ là buổi giới thiệu với người khác.
Con không chịu hợp tác trong buổi thử thì sao?
Không sao, đặc biệt với trẻ nhỏ gặp người lạ. Hãy xem giáo viên phản ứng ra sao: kiên nhẫn tìm cách gần con hay tỏ ra khó chịu. Có thể xin thử lại một buổi khác, khi con đã biết trước phòng học và giáo viên.