Open mic, hay đêm nhạc mở, là buổi biểu diễn mà bất kỳ ai cũng có thể đăng ký lên chơi, thường mỗi người hoặc mỗi nhóm được một đến ba bài hoặc vài phút. Người tổ chức thường là quán cà phê, câu lạc bộ âm nhạc, không gian sáng tạo hay nhóm sinh viên. Khán giả phần lớn là người chơi nhạc khác và bạn bè của họ, nên không khí thường thân thiện với người mới.
Với người chơi nghiệp dư, open mic là bước trung gian rất tốt giữa chơi cho người nhà nghe và biểu diễn ở sự kiện thật: có sân khấu, có micro, có khán giả lạ, nhưng áp lực thấp vì ai cũng đến để chia sẻ. Đây cũng là nơi dễ gặp người chơi cùng sở thích nhất.
Bài này giải thích open mic vận hành ra sao, cách tìm và đăng ký, chọn bài thế nào cho một lượt chơi ngắn, những phép lịch sự ngầm, và vì sao nhiều người coi đây là cách giữ niềm vui chơi nhạc lâu dài.
Open mic vận hành thế nào
Mỗi nơi có cách tổ chức riêng, nhưng mô hình phổ biến là thế này: có một danh sách đăng ký, mở trước buổi diễn vài ngày qua trang của nơi tổ chức hoặc mở tại chỗ khi khách đến. Người dẫn chương trình gọi tên từng người theo thứ tự, mỗi người có một khoảng thời gian cố định. Nơi tổ chức thường có sẵn micro, loa, có khi có cả guitar, đàn phím, cajon để mượn.
Có open mic dành riêng cho âm nhạc, có nơi kết hợp nhạc với đọc thơ, kể chuyện, độc thoại hài. Có nơi chỉ nhận bài tự sáng tác, có nơi nhận cả bài cover. Đọc kỹ thông báo của nơi tổ chức hoặc hỏi trực tiếp trước khi đăng ký.
Về chi phí, mỗi nơi một cách: có nơi miễn phí, có nơi người chơi và khán giả gọi đồ uống như khách bình thường, có nơi thu phí vào cửa. Hỏi trước để không bất ngờ.
Điểm khác biệt quan trọng giữa open mic và một buổi diễn được mời là bạn không phải người được chờ đợi. Khán giả đến để nghe nhiều người, nên không ai kỳ vọng bạn hoàn hảo. Đó chính là lý do nó hợp với lần đầu.
Tìm nơi có đêm nhạc mở
Quán cà phê có không gian âm nhạc. Ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Huế, Đà Lạt, nhiều quán cà phê tổ chức đêm nhạc mở định kỳ, thường hàng tuần vào một tối cố định. Theo dõi trang mạng xã hội của quán để biết lịch.
Câu lạc bộ âm nhạc. Câu lạc bộ guitar, câu lạc bộ âm nhạc của trường đại học, nhà văn hoá thanh niên thường có buổi giao lưu cho thành viên lên chơi. Đây là nơi an toàn cho lần đầu vì khán giả là người cùng học.
Nhóm cộng đồng chơi nhạc trên mạng. Các nhóm theo nhạc cụ hoặc theo thành phố thường chia sẻ lịch open mic. Hỏi trong nhóm cũng là cách biết nơi nào thân thiện với người mới, nơi nào chủ yếu là người chơi lâu năm.
Không gian sáng tạo, hiệu sách, nhà sách có quán. Một số không gian kết hợp đọc sách, triển lãm nhỏ và âm nhạc tổ chức đêm chia sẻ. Thường không khí yên tĩnh, hợp với nhạc mộc, bài chậm.
Tự tổ chức. Nếu nơi bạn sống chưa có, bạn có thể rủ vài người bạn chơi nhạc tổ chức đêm nhạc mở nhỏ ở quán quen, trao đổi với chủ quán về giờ giấc và âm lượng. Nhiều cộng đồng chơi nhạc bắt đầu từ những buổi như vậy.
Đăng ký và chuẩn bị cho lượt chơi đầu tiên
Một lượt chơi chỉ vài phút, nhưng chuẩn bị tốt giúp vài phút đó trọn vẹn. Trình tự gợi ý:
- Đi xem một buổi trước khi đăng ký chơi. Bạn sẽ biết không khí, trình độ chung, hệ thống âm thanh, cách người dẫn gọi tên và thời lượng mỗi lượt.
- Đăng ký sớm, nhất là ở nơi đông người chơi. Nếu được chọn, lượt chơi ở nửa đầu chương trình thường dễ hơn, khi khán giả còn tập trung và bạn chưa phải chờ lâu.
- Chọn một đến hai bài bạn chơi chắc nhất, tổng thời gian dưới thời lượng cho phép. Lượt chơi quá giờ làm mất thời gian của người sau.
- Hỏi trước nơi tổ chức có nhạc cụ cho mượn không, có cổng cắm cho guitar không. Nếu mang đàn riêng, lên dây sẵn trước khi đến lượt.
- Chuẩn bị một câu giới thiệu ngắn: tên, tên bài, một câu vì sao chọn bài này.
- Đến sớm, báo tên với người tổ chức, hỏi thứ tự của mình và ngồi ở chỗ dễ lên sân khấu.
Trong lúc chờ, nghe những người chơi trước để làm quen với tiếng loa của phòng. Nếu có thể, hỏi người vận hành âm thanh hoặc người chơi trước cách cắm đàn, chỉnh micro, để khi đến lượt bạn không mất thời gian.
Chọn bài cho một lượt chơi ngắn
Thời lượng ngắn và khán giả không biết bạn, nên tiêu chí chọn bài cho open mic hơi khác so với một buổi diễn riêng. Bảng dưới so sánh các lựa chọn phổ biến.
| Loại bài | Ưu điểm | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Bài cover quen thuộc | Khán giả có thể hát theo, dễ tạo không khí | Nhiều người khác cũng chọn bài phổ biến, nên tìm cách chơi riêng của mình |
| Bài tự sáng tác | Khán giả open mic thường rất trân trọng | Giới thiệu ngắn về bài giúp người nghe dễ vào |
| Bản không lời, độc tấu | Thể hiện kỹ năng nhạc cụ | Quán ồn có thể làm bản nhẹ bị chìm, cần chọn bản có giai điệu rõ |
| Bài dân ca, bài cũ | Gây ấn tượng vì ít người chọn | Cân nhắc khán giả, phối nhẹ cho hợp không gian |
| Bài chậm | Dễ chơi khi đang run | Hai bài chậm liền nhau có thể làm khán giả mất tập trung |
Nếu được chơi hai bài, cách sắp phổ biến là một bài quen để làm ấm, một bài thể hiện mình hơn. Dù chọn loại nào, ưu tiên bài bạn thích và chơi chắc. Lần đầu không phải lúc thử bài mới.
Không cần chọn bài khó để gây ấn tượng. Ở open mic, người được nhớ thường là người chơi chân thật, có cá tính, chứ không phải người chơi nhiều nốt nhất.
Phép lịch sự ngầm ở đêm nhạc mở
Open mic là không gian chung của nhiều người chơi. Có những quy ước không ai viết ra nhưng ai cũng để ý:
- Giữ đúng thời lượng. Hết giờ thì kết bài, kể cả khi khán giả đang hào hứng; mời bạn chơi thêm là quyền của người tổ chức.
- Ngồi nghe những người khác, không chỉ đến chơi xong rồi về. Người khác đã nghe bạn, bạn nghe lại họ.
- Giữ im lặng khi người khác đang chơi, nhất là với bài chậm, bản không lời. Nói chuyện để giữa các lượt.
- Lên dây, cắm dây và chuẩn bị nhanh. Nếu cần lên dây lâu, làm trước ở bên ngoài.
- Khi mượn nhạc cụ của nơi tổ chức hoặc của người khác, hỏi trước, dùng nhẹ nhàng, không tự chỉnh dây hay capo mà không xin phép, trả lại đúng chỗ.
- Vỗ tay cho mọi người, kể cả người chơi chưa tốt. Ai cũng từng có lần đầu.
- Không góp ý kỹ thuật cho người chơi khác nếu họ không hỏi; nếu muốn khen, khen cụ thể một điều bạn thích.
Những phép lịch sự này giúp đêm nhạc mở tiếp tục tồn tại. Nơi tổ chức sẵn lòng duy trì khi buổi diễn diễn ra êm, đúng giờ, và khách cảm thấy dễ chịu.
Sau lượt chơi: kết nối với người chơi khác
Đêm nhạc mở là nơi gặp gỡ. Sau lượt chơi của bạn và giữa các lượt, hãy nói chuyện với những người chơi khác: hỏi về bài họ chơi, nhạc cụ họ dùng, họ tập ở đâu. Nhiều ban nhạc nghiệp dư, nhiều nhóm tập chung bắt đầu từ những cuộc trò chuyện như vậy.
Nếu bạn đang tìm người chơi cùng, đây là cơ hội tốt vì bạn đã nghe họ chơi thật, biết gu và trình độ, thay vì chỉ đọc một dòng tự giới thiệu trên mạng. Hẹn một buổi chơi thử ở nơi công cộng nếu thấy hợp.
Nhiều open mic có những người đến đều đặn. Đến vài lần, bạn sẽ quen mặt, được góp ý, được rủ chơi chung một bài, thậm chí được mời đệm cho người khác hát. Những trải nghiệm này dạy bạn kỹ năng chơi cùng người khác rất nhanh.
Đừng quên cảm ơn người tổ chức và người vận hành âm thanh trước khi về. Đêm nhạc mở tồn tại nhờ công sức của họ, thường là làm vì yêu âm nhạc nhiều hơn vì lợi nhuận. Một lời cảm ơn, gọi đồ uống ủng hộ quán, giới thiệu thêm bạn bè đến nghe là cách người chơi giữ cho không gian đó còn tiếp tục.
Nếu bạn quay video lượt chơi của mình, hỏi ý nơi tổ chức trước khi đăng, và tránh quay rõ mặt những khán giả khác khi chưa được phép.
Open mic và việc giữ niềm vui chơi nhạc
Nhiều người học nhạc khi đã đi làm kể lại một điều giống nhau: sau vài tháng tập một mình, động lực giảm dần vì không có ai nghe, không có mốc nào để hướng tới. Một đêm nhạc mở mỗi tháng cho bạn một lý do để chuẩn bị một bài mới, một mốc nhỏ để tập có mục đích, và một cộng đồng để thuộc về.
Open mic cũng giúp đặt lại kỳ vọng. Khi nghe nhiều người nghiệp dư khác chơi, bạn thấy rằng ai cũng có lúc vấp, ai cũng có điểm mạnh riêng, và không ai cần chơi như bản thu chuyên nghiệp để được trân trọng. Cảm giác so sánh với những video hoàn hảo trên mạng nhẹ đi đáng kể.
Hãy coi mỗi lượt chơi là một lần chia sẻ chứ không phải một kỳ thi. Có lần chơi tốt, có lần chơi kém; điều đáng giữ là bạn vẫn tiếp tục cầm đàn và tiếp tục chơi cùng người khác. Với người chơi nghiệp dư, chính điều đó mới là thành công lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học vài tháng có nên đăng ký open mic không?
Có thể, nếu bạn chơi được một bài trọn vẹn không dừng. Khán giả open mic quen với nhiều trình độ khác nhau, và nhiều người đến chính vì muốn thấy người mới mạnh dạn. Đi xem một hai buổi trước để chọn nơi có không khí thân thiện.
Open mic có trả tiền cho người chơi không?
Thường là không. Open mic là không gian chia sẻ, người chơi không nhận thù lao, có nơi còn mời đồ uống. Đó là điểm khác với các buổi diễn được mời. Nếu có nơi đề nghị trả công, đó là một thoả thuận riêng, cần nói rõ.
Có được chơi bài cover ở open mic không?
Phần lớn nơi chấp nhận bài cover, nhưng có nơi chỉ nhận bài tự sáng tác. Đọc thông báo hoặc hỏi người tổ chức. Về bản quyền khi biểu diễn ở không gian công cộng, nơi tổ chức thường là bên tìm hiểu và chịu trách nhiệm thủ tục, bạn có thể hỏi họ.
Đi open mic một mình có ngại không?
Nhiều người đến một mình, đặc biệt là người chơi nhạc. Ngồi gần sân khấu, vỗ tay cho người khác và bắt chuyện giữa các lượt là cách tự nhiên để làm quen. Sau vài buổi, bạn sẽ quen những người đến đều đặn.
Trẻ em hoặc học sinh có thể tham gia open mic không?
Tuỳ nơi. Một số open mic ở quán buổi tối không phù hợp với trẻ nhỏ vì giờ giấc và không gian. Câu lạc bộ, nhà văn hoá, trường học thường tổ chức buổi giao lưu phù hợp hơn. Phụ huynh nên đi cùng và hỏi người tổ chức trước.
Chơi xong mà thấy mình chơi dở thì sao?
Đó là cảm giác rất phổ biến ở lần đầu. Nghe lại bản ghi nếu có, thường bạn sẽ thấy tốt hơn mình nghĩ. Ghi lại một điều làm được và một điều muốn sửa, rồi đăng ký lần sau. Lần thứ hai và thứ ba gần như luôn dễ chịu hơn.